Launakönnun SFR 2018

Launakönnun SFR lítur nú dagsins ljós tólfta árið í röð. Frá upphafi hefur verið gott samstarf við VR við vinnslu könnunarinnar og nú hefur Fjármála- og efnahagsráðuneytið og Starfsmannafélag Reykjavíkurborgar einnig verið þátttakandi í könnuninni síðastliðin átta ár. 

Launakönnun SFR veitir mikilvægar upplýsingar um starfskjör félagsmanna sem eiga þess kost að bera laun og starfskjör sín saman á milli ára og fylgjast með launaþróun í sinni starfsgrein sem og almennt.

Könnunin var unnin af Gallup í febrúar og mars 2018 og var gerð með líkum hætti og síðustu ár. Spurt var um laun greidd þann 1. febrúar 2018.

Alls sendu tæplega 2.800 SFR félagar inn lista og var svarhlutfall 51%. Þegar búið er að draga frá lista sem ekki voru fylltir út á fullnægjandi hátt stóðu eftir 2.583 svör sem voru notuð við úrvinnslu gagna. Af þeim sem svöruðu voru konur 69% og karlar 31% og er það svipað hlutfall og fyrir ári.

REIKNIVÉL - smelltu hér til að reikna launin

Í reiknivélinni getur þú séð hver launin eru á opinberum vinnumarkaði miðað við tiltekin starfsheiti og sett inn þín laun til að sjá samanburðinn.

Heildarlaun hækka um rúm 9% milli ára
Spurt var um laun fyrir janúarmánuð – laun greidd í byrjun febrúar 2018. Heildarlaun SFR félaga voru tæpar 541 þúsund krónur, sé miðað við fullt starf. Þetta eru tæpum 46 þúsund krónum hærri heildarlaun en fyrir ári og hækkun um rúm 9%. Fyrir ári hækkuðu launin um rúm 8%. Myndin að neðan sýnir launaþróun síðustu ára, skv. könnununum. Laun karla hækkuðu um tæpar 50 þúsund krónur (tæp 9%) og laun kvenna hækkuðu um rúmar 43 þúsund krónur (rúm 9%).

Heildarlaun karla og kvenna miðað við 100% starf

Myndin sýnir laun karla og kvenna og hækkun launa miðað við 100% starf.
Laun þeirra sem eru í 70-99% starfi uppreiknuð miðað við 100% starf.

 
Grunnlaun/dagvinnulaun hækka um rúm 9%
Grunnlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um rúm 38 þúsund krónur milli ára, en hækkunin var tæplega 34 þúsund krónur fyrir ári. Þetta er rúmlega 9% hækkun, en launin hækkuðu einnig um 9% fyrir ári. Meðaltal grunnlauna í könnuninni nú voru tæpar 457 þúsund, en 419 þúsund fyrir ári. Þá er miðað við fullt starf. Karlar fengu tæplega 479 þúsund í grunnlaun og hækkuðu um rúmlega 39 þúsund (tæp 9%) og konur fengu tæp 447 þúsund og hækkuðu um tæplega 38 þúsund (rúm 9%).

Heildarlaun starfsstétta hækka um 3 til 11%
Eins og áður sagði, hækka grunnlaun og heildarlaun um rúm 9% milli ára, en 
hækkun ólíkra starfsstétta er mismunandi. Heildarlaun þeirra sem eru í „öðrum störfum“ hækka mest, eða um 11%. Minnst hækka heildarlaun „sölu- og afgreiðslufólks“ eða um 3%, en grunnlaun þeirra hækka um 11%, jafnmikið og grunnlaun sérfræðinga sem einnig hækka um 11%. Minnst hækka grunnlaun stjórnenda, eða um 7%.

Breytingar á grunnlaunum og heildarlaunum milli ára

* Laun fólks í 70-99% starfshlutfalli eru uppreiknuð miðað við 100% starf

 
Hækkun heildarlauna eftir starfsstéttum og kyni
Ef skoðaðar eru breytingar frá síðasta ári má sjá að laun kvenna og karla hækka álíka mikið. Þetta er þó aðeins mismunandi milli starfafl okka, eins og sjá má í töfl unni fyrir neðan.

 

Átta af tíu fá aukagreiðslur
Þegar spurt er hvað sé innifalið í heildarlaunum nefna 79% einhverjar greiðslur, en hlutfallið var 81% í fyrra. Hlutfallið er lægra ef miðað er við það sem hæst var árin 2007 og 2008 þegar 85% fengu einhverjar aukagreiðslur. Um 39% fá greiddar yfirvinnugreiðslur skv. unnum yfirvinnutímum. Hæst var hlutfallið 53% árið 2007, en lækkaði hratt eftir hrun og hefur haldist á bilinu 36-40% síðan.

Um 24% fengu greidda „óunna“ yfirvinnu en hlutfallið var tæp 26% í fyrra. Lægst var hlutfallið 17% árið 2007. Um fjórðungur fékk greitt vaktaálag og um fimmtungur fengu greidd fæðishlunnindi. Líkt og í fyrri könnunum fá færri konur aukagreiðslur en karlar. Ríflega fjórðungur kvenna fá engar aukagreiðslur en aðeins 10% karla sem er svipuð niðurstaða og undanfarin ár.

Aukagreiðslur eftir kyni

 Sex af hverjum tíu fá hlunnindi
Með „hlunnindum“ er hér átt við ýmiskonar styrki eða greiddan kostnað eða þar sem vinnustaðurinn leggur starfsmanninum til tæki eða tól sem hann getur bæði nýtt í eigin þágu sem og í þágu vinnustaðarins. Ekki eru alltaf skýr mörk á milli þess hvort fyrirtæki bæti starfsmanni upp kostnað eða hvort um hlunnindi sé að ræða, þó hér sé valin sú leið að nefna þetta „hlunnindi“.

Ríflega sex af tíu fá einhverskonar hlunnindi. Tæplega sex af hverjum tíu konum fá hlunnindi, en tæplega sjö af hverjum tíu körlum.

Fær hlunnindi eftir kyni – hlutfall kvenna og karla sem fá „hlunnindi“

Vinnutími breytist lítið
Vinnutími fólks í fullu starfi á viku helst því sem næst óbreyttur milli mælinga og hefur nú verið á milli 42 og 43 vinnustundir níu mælingar í röð. Vinnutími karla er að meðaltali 45 stundir og kvenna ríflega 41 stund.

Vinnutími á viku í janúar hjá körlum og konum - meðalvinnuvika í klst. hjá körlum og konum

Hlutfall karla og kvenna í fullu starfi breytist einnig lítið. Um 90% karla eru í fullu starfi og hefur verið svipað síðustu ár. Hlutfall kvenna í fullu starfi er 70% og hefur það hlutfall einnig verið svipað síðustu ár.

Álag mikið en fáa langar ekki í vinnuna næsta dag
Tæplega fjórir af hverjum tíu telja vinnuálag sitt of mikið (alltof mikið eða heldur of mikið) og er það svipað hlutfall og undanfarin ár. Flestir telja álagið hæfilegt eða rúm 59% og er það heldur hærra hlutfall en verið hefur og er það ánægjulegt. Tilfinning margra er þó sú að álag sé vaxandi og hefur það líka verið endurtekið mynstur í niðurstöðum launakannana SFR síðustu árin. Ríflega helmingur svaranda svarar því að jafnaði til að álag hafi aukist.

Vinnuálag

Myndin sýnir hlutfall sem telur vinnuálag vera of mikið, hæfilegt og of lítið. Spurt var „Er vinnuálag þitt of mikið, hæfilegt eða of lítið?“ og var svarkvarðinn „Alltof lítið,“ „Heldur of lítið,“ „Hæfilegt,“ „Heldur of mikið,“ „Alltof mikið.“ – Hlutfall þeirra sem telja álag allt of mikið eða heldur of mikið er tekið saman undir „Of mikið“ og hlutfall þeirra sem telja álag alltof lítið eða heldur of lítið er tekið saman undir „Of lítið.“ 


Tæpur fimmtungur á erfitt með að hætta að hugsa um vinnuna þegar heim er komið, en meirihluti eða um 65% segist sjaldan verða fyrir því. Karlar eiga erfiðara með að hætta að hugsa um vinnuna en konur og það á einnig við um „stjórnendur,“ „sérfræðinga“ og „sérhæft starfsfólk og tækna“ í meira mæli en aðrar stéttir.

Ríflega einn af hverjum tíu segist oft hafa áhyggjur af því að upp komi vandamál í vinnunni sem viðkomandi geti ekki leyst og rúm 12% segjast oft ekki langa í vinnuna næsta dag.

Rúmlega einn af hverjum fjórum svarendum segist vera svo þreyttur eftir að heim sé komið að þeir eigi erfitt með að gera nokkurn skapaðan hlut. Síðustu fjögur ár hefur rúmur fjórðungur sagst vera örmagna eftir vinnudaginn, en um fimmtungur sagðist örmagna eftir vinnudaginn árin 2012 og 2013. Konur eru oftar örmagna en karlar og ungt fólk frekar en eldra fólk. Þá er það algengara í heilbrigðisþjónustu, félagsþjónustu og í löggæslu, dómstólum og fangelsum.

Fjórðungur er örmagna eftir vinnudaginn


Myndin sýnir hlutfall sem segist „oft“ vera svo þreytt(ur) að þeir eigi erfitt með að gera nokkurn skapaðan eftir að vinnudegi lýkur. Spurt var „Kemur það oft eða sjaldan fyrir eftir að vinnudegi lýkur að þú sért svo þreytt(ur) að þú eigir erfitt með að gera nokkurn skapaðan hlut? Svarkvarðinn er „Mjög oft,“ „Frekar oft,“ „Hvorki oft né sjaldan,“ „Frekar sjaldan,“ „Mjög sjaldan.“ – Hlutfall þeirra sem segja „mjög oft“ og „frekar oft“ er tekið saman undir „Oft.“


Heildarlaun karla hærri en kvenna í öllum starfsstéttum
Þegar launasamsetning fólks í fullu starfi er skoðuð má sjá að konur hafa 94% af grunnlaunum karla (var 93% fyrir ári) en 81% af heildarlaunum karla (var 79% fyrir ári). Vinnutími karla er tæpum fjórum stundum lengri en kvenna á viku, sem gera rúma 16 tíma á mánuði. Aukagreiðslur til kvenna eru lægri en til karla, sem að hluta til skýrist af skemmri vinnutíma, sérstaklega yfirvinnugreiðslur, en einnig óunnin yfirvinna og aðrar greiðslur.

Ef samsetning launa er skoðuð eftir starfsstéttum og kyni, má sjá að karlar fá hærri heildarlaun en konur í öllum starfstéttum. Mun minni munur er á grunnlaunum karla og kvenna en heildarlaunum. Grunnlaun karla og kvenna eru oft svipuð og grunnlaun kvenna hærri en karla í „sölu-/afgreiðslustörfum.“ Á myndinni sést að launamunur karla og kvenna í fullu starfi verður fyrst og fremst til vegna aukagreiðslna sem karlar fá umfram konur, sem að hluta til skýrist af lengri vinnutíma þeirra, eins og áður sagði.

Launasamsetning eftir starfsstétt og kyni



Myndin sýnir launasamsetningu heildarlauna hjá körlum og konum, þ.e. grunnlaun, aukagreiðslur og heildarlaun fyrir sex yfirflokka starfsstétta – yfirflokkurinn „skrifstofustörf við afgreiðslu“ er ekki sýndur þar sem ekki er hægt að aðgreina niðurstöður karla og kvenna vegna fárra svara

Launamunur kynjanna óbreyttur
Munur á heildarlaunum fullvinnandi karla og fullvinnandi kvenna er rúm 19% en var rúm 20% fyrir ári. Þetta er álíka munur og hefur verið undanfarin sjö ár.

Heildarlaun fullvinnandi karla pr. vinnustund voru rúmar 3.200 kr. en fullvinnandi kvenna rúmlega 2.800 krónur. Laun kvenna pr. vinnustund eru um 12% lægri en karla. Hagstofan birtir samskonar tölu undir heitinu „óleiðréttur launamunur“ og mældist hann rúm 16% í gögnum Hagstofunnar fyrir árið 2016 fyrir vinnumarkaðinn í heild, en rúm 14% hjá fullvinnandi.

Hjá Hagstofu mælist munurinn á almenna vinnumarkaðnum rúm 16% en tæp 16% hjá opinberum starfsmönnum, rúm 8% hjá starfsmönnum sveitarfélaga og rúm 16% hjá ríkisstarfsmönnum. Ef borin er saman óleiðréttur launamunur Hagstofu 2016 fyrir fullvinnandi og SFR 2018, þá er hann lítið eitt lægri hjá SFR (12%) en vinnumarmarkaðinn alls árið 2016 (14%).

Taka verður samanburði á launum karla og kvenna pr. vinnustund með þeim fyrirvara að vinnutími karla en lengri en kvenna og því stærri hluti launa karla yfirvinnugreiðslur sem eru hærri en laun fyrir dagvinnu. Í töflu 4 má sjá laun pr. vinnustund sem Hagstofa kallar óleiðréttan launamun fyrir starfsstéttir innan SFR.

Laun pr. vinnustund eftir starfsstéttum (óleiðréttur launamunur)

Leiðréttur munur er 11%
Að teknu tilliti til aldurs, vinnutíma, starfsaldurs, starfsstéttar, menntunar, vaktaálags og atvinnugreinar er munurinn sem eftir stendur og rekja má til kyns rúmlega 11% en minnstur mældist munurinn 7% árið 2010 og 2013. Þetta er sami munur og mældist 2016 og breytingin frá í fyrra er ekki marktæk, þar sem hún er innan vikmarka.


Kynbundinn launamunur – munur á heildarlaunum karla og kvenna í fullu starfi og munur á heildarlaunum að teknu tilliti til aldurs, vinnutíma, starfsaldurs, starfsstéttar, menntunar, vaktaálags, atvinnugreinar og mannaforráða. Konur lægri en karlar.

Myndin sýnir kynbundinn launamun, fyrst mun á *heildarlaunum fullvinnandi karla og kvenna og svo mun á ** heildarlaunum karla og kvenna að teknu tilliti til aldurs, vinnutíma, starfsaldurs, starfsstéttar, menntunar, vaktaálags og atvinnugreinar og*** heildarlaunum karla og kvenna að teknu tilliti til aldurs, vinnutíma, starfsaldurs, starfsstéttar, menntunar, vaktaálags, atvinnugreinar og mannaforráða. Hlutfallstalan sem sýnd er sýnir hve mikið konur eru lægri en karlar.
Mörk 5% hæstu og 5% lægstu launa hjá SFR
Með því að bera saman 5% mörk þeirra lægst launuðustu og þeirra hæst launuðustu fæst mynd á launabilið hjá félagsmönnum. Þau 5% sem eru með lægstu heildarlaun eru með 360 þúsund krónur á mánuði eða lægra, en þau 5% sem hæst hafa launin eru með tæpar 814 þúsund á mánuði eða hærra. Það þýðir að mörk 5% lægstu launa eru 44% af mörkum 5% hæstu launa. Einnig mætti segja að mörk 5% hæstu launa séu 2,26-föld mörk 5% lægstu launa.
Lítillega hefur dregið saman með lægstu og hæstu launum. Frá 2015 hafa lægstu laun hækkað um 49% en hæstu laun hækkað um 40%. Lægstu 5% mörk eru nú 44% af hæstu 5% mörkum, en árið 2010 var hlutfallið 41%.

Laun teljast sanngjarnari og fólk ánægðara með laun
Í könnuninni er spurt hvaða laun fólki finnist sanngjörn fyrir sína vinnu, miðað við fullt starf og telja félagsmenn tæpar 615 þúsund vera sanngjörn laun. Munur á sanngjörnum launum og raunverulegum launum hefur farið lækkandi frá 2012 og hefur aldrei mælst lægri en nú, eða 19%. Þessi munur var mestur 2007 og 2010 þegar hann var tæp 29%.

Líkt og áður munar talsverðu á hvað karlar og konur telja sanngjörn laun fyrir fullt starf. Konur telja sanngjarnt að fá 575 þúsund á mánuði, en karlar telja sanngjarnt að fá 710 þúsund á mánuði fyrir fullt starf. Þar munar 19% á væntingum kynjanna – sem er svipaður munur og fæst séu borin saman heildarlaun karla og kvenna í fullu starfi. Má því segja að launavæntingar kynjanna og sá veruleiki sem kynin búa við fari saman. Sama mynstur hefur komið fram í niðurstöðunum síðustu ár.

Aldrei meiri ánægja með laun
Aldrei hefur mælst meiri ánægja með laun en nú. Nú segist rúmur þriðjungur vera ánægður með laun sín, en um 43% eru óánægðir með launin. Meirihluti félagsmanna SFR hefur að jafnaði verið óánægður með launin síðan Gallup hóf að mæla viðhorf til launa árið 2007, en nú er hlutfallið um 43% eins og áður segir.

Ánægja með launakjör

Myndin sýnir hlutfall ánægðra, óánægðra og hvorki ánægðra né óánægðra við spurningunni um ánægju með launakjör. Spurt var „Hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með launakjör þín?“ Svarkvarðinn var „Mjög ánægð(ur), frekar ánægð(ur), hvorki ánægð(ur) né óánægð(ur), frekar óánægð(ur) og mjög óánægð(ur).“ – Hlutfall þeirra sem eru frekar eða mjög ánægðir er tekið saman undir „ánægðir“ og hlutfall þeirra sem eru frekar eða mjög óánægðir er tekið saman undir „óánægðir.“


Karlar eru lítið eitt ánægðari með laun sín en konur að venju og starfsfólks á landsbyggðinni er heldur ánægðara með laun sín en starfsfólk á höfuðborgarsvæðinu. Af starfsstéttum eru sölu- og afgreiðslufólk og stjórnendur ánægðast og af atvinnugreinum er mest ánægja með laun meðal starfsfólks í landbúnaði, orkustofnunum og skógrækt og í heildsölu og smásölu.


Þá telja færri nú að laun sín séu verri en greidd séu á öðrum vinnustöðum fyrir sambærilegt starf og vinnutíma en í undanförnum mælingum og aldrei hafa fleiri sagst vera sáttir við laun sín en nú.


Samanburður á launum VR, SFR og St.Rv.
Í þessum samanburði eru borin saman heildarlaun VR, SFR og St.Rv. félaga. Aðeins eru skoðuð laun fólks í 100% starfi (ekki eru skoðuðu uppreiknuð laun, þ.e. fólk í minna en 100% starfi er ekki með í útreikningum og því geta tölur vikið frá áður birtum tölum).

Fyrst eru borin saman heildarlaun, þá heildarlaun pr. vinnustund og að lokum gerð aðhvarfsgreining. Aðhvarfsgreiningin er gerð þar sem samsetning félaganna er um margt ólík og í aðhvarfsgreiningunni er tekið tillit til þátta sem áhrif hafa á laun og eru það þættir sem aðilar í samstarfinu eru sammála um að taka eigi tillit til við útreikninga. Þetta eru kyn, aldur, aldur í öðru veldi (til að taka tillit til sveiglínu áhrifa aldurs), vinnutími, starfsaldur og starfsaldur í öðru veldi (til að taka tillit til sveiglínu áhrifa starfsaldurs), þá er tekið tillit til yfirflokka starfsstétta (eins og mögulegt er), menntunar og vaktaálags. Sú greining sýnir áhrif stéttarfélags á laun að teknu tilliti til ofangreindra þátta. Ekki er hægt að taka tillit til atvinnugreina, eins og gefur að skilja.


Samanburður á heildarlaunum, VR, SFR og St.Rv. – aðeins fólk í 100% starfi

Heildarlaun VR félaga í 100% starfi eru tæpar 672 þúsund krónur að meðaltali en heildarlaun SFR félaga eru að meðaltali tæpar 550 þúsund. VR félagar eru því með 22% hærri laun en SFR félagar fyrir fullt starf, sem þýðir að laun SFR félaga þyrftu að hækka um 22% að meðaltali til að ná launum VR félaga. Meðalheildarlaun St.Rv. félaga eru tæpar 581 þúsund krónur og er VR með 16% hærri heildarlaun en St.Rv. að meðaltali. Laun St.Rv. þyrftu að meðaltali að hækka um 16% til að ná launum VR félagsmanns.



Í töflunni hér að neðan má svo sjá hve mikið laun félagsmanna SFR og St.Rv. þyrftu að hækka til að ná heildarlaunum VR félaga.



Laun pr. vinnustund fyrir fólk í 100% starfi
Ef borin eru saman laun pr. vinnustund eru laun VR félaga pr. vinnustund 3.658 krónur en SFR félaga 2.982 krónur og St.Rv. félaga 3.061 kr.




VR félagar eru með 23% hærri heildarlaun pr. vinnustund en SFR félagar, enda er vinnutími félagsmanna svipaður og því litlar breytingar á launamuni félagsmanna þó tillit sé tekið til vinnutímans. Launamunur milli félaganna á launum pr. vinnustund er meiri meðal kvenna (23%) en karla (18%) og hefur það að jafnaði verið þannig í samanburðinum.

Þegar samanburður á meðal-heildarlaunum pr. vinnustund er skoðuð fyrir VR og St.Rv. eykst munurinn milli félaganna. VR félagar eru með 20% hærri heildarlaun pr. vinnustund en St.Rv. félagar, endar er vinnutími St.Rv. félaga í fullu starfi lengri en VR félaga í fullu starfi.



Niðurstöður aðhvarfsgreiningar
Í töflum hér að neðan eru svo niðurstöður aðhvarfsgreiningar fyrir tímabilið 2011-2018 þar sem borin eru saman heildarlaun fólks í 100% starfi að teknu tilliti til þeirra þátta sem að ofan eru nefndir.

Í töflunni hér að neðan er sýnt hve mikið laun SFR félaga þyrftu að hækka til að ná launum VR félagsmanna:

 

Í aðhvarfsgreiningu eru eftirfarandi breytur: kyn, aldur, aldur í öðru veldi (til að taka tillit til sveiglínu áhrifa aldurs), vinnutími, starfsaldur og starfsaldur í öðru veldi (til að taka tillit til sveiglínu áhrifa starfsaldurs), þá er tekið tillit til yfirflokka starfsstétta (eins og mögulegt er), menntunar og vaktaálags.

 Eins og sjá má hefur dregið saman með félögunum og munurinn minnkað úr 19% í 11% síðan 2011. Þó mannaforráðum sé bætt við jöfnuna, breytist munurinn milli félaganna ekki.

Í töflunni hér að neðan eru svo niðurstöður aðhvarfsgreiningar þar sem borin eru saman heildarlaun VR félaga og St.Rv. félaga að teknu tilliti til þeirra þátta sem að ofan eru nefndir. Taflan sýnir hve mikið laun St.Rv. félaga þyrftu að hækka til að ná launum VR félagsmanna:

Í aðhvarfsgreiningu eru eftirfarandi breytur: kyn, aldur, aldur í öðru veldi (til að taka tillit til sveiglínu áhrifa aldurs), vinnutími, starfsaldur og starfsaldur í öðru veldi (til að taka tillit til sveiglínu áhrifa starfsaldurs), þá er tekið tillit til yfirflokka starfsstétta (eins og mögulegt er), menntunar og vaktaálags.

 Einnig má sjá í töflunni hefur munurinn verið svipaður síðustu fjögur ár eftir að hafa lækkað mikið frá árinu 2013. Ef mannaforráðum er bætt við greininguna, þá eykst munurinn í 17%.


Skýringar við launatöflu
Í launatöflunum sem birtar eru hér eru gefin upp meðallaun félagsmanna eftir ýmsum bakgrunnsþáttum, þó aðallega starfsstétt. Meðaltal launa er ekki birt nema sex eða fleiri félagsmenn hafi svarað í viðkomandi hópi. Launatölurnar í töflunni með heildar- og grunnlaunum mánaðar byggjast á svörum starfsfólks í 70-100% starfshlutfalli. Laun starfsfólks í 70-99% starfshlutfalli eru uppreiknuð miðað við 100% starf.

Allar launatöflur PDF

Þetta vefsvæði notar vafrakökur

Þessi vefur notar vafrakökur til að tryggja eðlilega virkni og notendaupplifun.
Með því að nota hann samþykkir þú notkun þeirra. (Þessi tilkynning birtist vegna nýrra persónuverndarlaga.)