Vinnuslys

Hvað er vinnuslys

Slys er skilgreint sem óvæntur, utanaðkomandi atburður sem veldur meiðslum á líkama. Vinnuslys er slys sem gerist í tenglum við vinnu starfsmanns. Í IV kafla laga um almannatryggingar nr.100/2007 er fjallað um vinnuslys.

Þar segir að maður sé í vinnu þegar hann er á vinnustað á þeim tíma sem honum er ætlað að vera að störfum, svo og í matar- og kaffitímum, í sendiferðum í þágu vinnuveitanda eða í nauðsynlegum ferðum til vinnu og frá, enda sé aðeins um að ræða ferðir sem farnar eru samdægurs milli vinnustaðar og heimilis eða matstaðar. Sama gildi um lengri ferðir af þessu tagi ef starfsmaður er á launum hjá vinnuveitanda í ferðinni.

Slys telst ekki verða við vinnu ef það hlýst af athöfnum slasaða sjálfs sem ekki standa í neinu sambandi við vinnuna.

Ef t.d. starfsmaður fer af vinnustað í hádeginu í einkaerindum og slasast þá telst það ekki vinnuslys.

Vinnuslys eru tilkynningarskyld

Öll vinnuslys og óhöpp á að tilkynna og skrá. Vinnuslys sem veldur veikindafjarvist sem nemur meira en degi til viðbótar við slysdag eða eru til þess fallin að valda alvarlegu heilsutjóni eru tilkynningarskyld til Vinnueftirlits ríkisins og Tryggingastofnunar.

Vinnuveitandi ber ábyrgð á því að senda inn tilkynninguna til Vinnueftirlitsins og Sjúkratrygginga Íslands þegar um vinnuslys er að ræða.

Hinum slasaða, eða öðrum sem vilja gera kröfu til bóta, ber að fylgjast með því að tilkynningaskyldu sé fullnægt. Leita má aðstoðar lögreglu ef atvinnurekandi vanrækir að tilkynna um slysið.

Ef tilkynningaskylda er vanrækt skal það ekki vera því til fyrirstöðu, að hinn slasaði geti gert kröfu til bóta. Krafan verður þó að berast innan árs frá slysinu.

Laun í fjarvistum vegna vinnuslyss, slysadagpeningar

Starfsmaður á rétt á launum til samræmis við veikindarétt kjarasamnings frá upphafi fjarvista þegar um vinnuslys eða slys á beinni/eðlilegri leið til og frá vinnu er að ræða.

Ef starfsmaður er óvinnufær vegna vinnu í minnst 10 daga, greiðir Tryggingastofnun ríkisins dagpeninga (slysadagpeninga) frá og með 8. degi eftir að slysið varð. Stofnun/vinnuveitandi á rétt þessum greiðslum fyrir þann tíma sem viðkomandi er á launum en eftir það renna þær til starfsmanns. Sjá nánar 33. gr. laga nr. 100/2007, um almannatryggingar.

Tilkynning um vinnuslysið þarf að hafa borist frá vinnuveitanda Tryggingastofnun til þess að dagpeningar (slysadagpeningar) verði greiddir.

Útlagður kostnaður vegna vinnuslyss

Starfsmanni ber að fá greidd þau útgjöld sem hann hefur orðið fyrir vegna vinnuslyss og slysatryggingar almannatrygginga bæta ekki.

Tilkynning um vinnuslysið þarf að hafa borist Sjúkratryggingum Íslands til þess að hún bæti þann hlut af kostnaði starfsmanns sem henni ber samkvæmt nefndu lagaákvæði. Fylla þarf út eyðublaðið með tilliti til þess hvernig stofnun kýs að haga uppgjöri á útgjöldum starfsmanns vegna vinnuslyss en það er hægt með tvennum hætti. Annars vegar þannig að Sjúkratryggingar greiði starfsmanni það sem þeim ber og stofnun greiði honum það sem á vantar við útlagðan kostnað. Hins vegar getur stofnun greitt starfsmanni allan útlagðan kostnað og fengið endurgreitt frá Sjúkratryggingum þeirra hluta.

Almenn slys við vinnu og á beinni leið til og frá vinnu

Slys við vinnu eða á beinni leið til og frá vinnu sem ekki má rekja til sakar atvinnurekanda skapa sama greiðslurétt í forföllum frá vinnu og önnur veikindi. Að auki geta bæst við dagvinnulaun í allt að 3 mánuði skv. gr. 12.2.1 í kjarasamningi SFR og ríkisins.

Vinnuveitandi greiðir flutning hins slasaða til heimilis eða sjúkrahúss og greiðir eðlilegan sjúkrakostnað meðan hann nýtur launa, annan en þann sem Tryggingastofnun greiðir.

Skaðabótaskyld slys við vinnu

Vinnuslys sem rekja má til sakar vinnuveitanda eða annarra aðila sem hann ber ábyrgð á eru skaðabótaskyld. Það þýðir að allt fjárhagslegt og ófjárhagslegt tjón (miski) er greitt, hvort heldur það er tímabundið tjón (launatap í forföllum) eða varanlegt (örorka).

Vinnuveitandi ber allan sjúkra- og flutningskostnað, annan en þann sem Tryggingastofnun greiðir. Beri launamaður að hluta til ábyrgð á tjóni sínu getur það leitt til þess að sök verði skipt milli hans og vinnuveitanda. Nauðsynlegt er að halda saman öllum kvittunum vegna útlagðs kostanaðar og eignatjóns.

Flest slys valda tjóni á líkama og heilsu. Sumar afleiðingar eru lengi að koma fram og ungt fólk telur sig oft verða fyrir minna tjóni en síðar kemur í ljós.

Í flestum tilvikum er nauðsynlegt að njóta leiðsagnar stéttarfélaga, starfsmanna þeirra og lögfræðinga til þess að tryggja sönnun og að öllum réttindum samkvæmt viðeigandi kjarasamningum, tryggingum og lögum sé til haga haldið.

Ferli máls þegar um vinnuslys er að ræða

1. Það er mikilvægt að tryggja að atvinnurekandi sendi Vinnueftirlitinu og Sjúkratryggingum tilkynningu vegna vinnuslyssins. Eyðublöð vegna sjúkratrygginga má finna til hægri hér http://www.sjukra.is/slys/slysatryggingar/ Þá fer starfsmaður með sína reikninga vegna útlagðs kostnaðar í tengslum við slysið til atvinnurekanda (starfsmannahalds) og atvinnurekandi endurgreiðir starfsmanni. Atvinnurekandinn sækir sjálfur til Sjúkratrygginga til að fá endurgreitt.
2. Því næst er beðið eftir að heilsufar starfsmanns sé orðið stöðugt og starfsmaður muni ekki ná meiri bata eftir slysið (stöðugleikapunkti). Staðfestingu þess þarf að fá hjá lækni. Rétt er að geta þess að biðin eftir þessum tímapunkti fer eftir um hvernig líkamstjón er að ræða t.d. fer örorkumat ekki fram fyrr en a.m.k. ár er liðið frá slysi vegna þess að þá fyrst er talið óhætt að meta hvort afleiðingar slyss séu varanlegar.
3. Þá er haft samband við lögmann. Lögmaðurinn þarf að fá afrit af tilkynningu til Vinnueftirlitsins og Sjúkratryggingum og atvikaskráningu ef hún er fyrir hendi. Eða hvað eina annað sem felur í sér staðfestingu atvinnurekanda á að vinnuslysið hafi átt sér stað. Lögmaður óskar sjálfur eftir áverkavottorði frá lækni (innheimtir það síðar frá ríkissjóði).
4. Lögmaður metur tjónið og setur fram kröfu í samræmi við það. Bætur eru mjög misjafnar og fer alfarið eftir afleiðingum slyssins og hvort þau séu varanleg eða tímabundin. Því er mikilvægt að bíða eftir þeim punkti þegar heilsufarið er orðið stöðugt og læknir vottar það. Minniháttar slys eins og glóðurauga tekur eðli málsins samkvæmt mesta lagi nokkra mánuði en alvarlegur heilsubrestur sem leiðir til örorku þá þarf að bíða í ár. Bætur fyrir tímabundin tjón geta numið allt frá 50 þúsund en varanlegt tjón getur hlaupið á milljón(um) – afar misjafnt eftir áhrifum og afleiðingum slyss.
5. Loks fer lögmaðurinn á fund ríkislögmanns og þeir ganga frá samningi um uppgjör. Ríkissjóður greiðir kostnaðinn vegna lögmannsaðstoðar.