Það dregur lítillega úr ánægju á milli ára

Eins og áður sagði eru mun fleiri stofnanir sem komast á lista yfir stofnun ársins nú en í fyrra, eða 170 í stað 90 fyrir ári. Meðaleinkunn allra stofnana sem eru á lista yfir stofnun ársins er 3,83 og lækkar lítillega frá því í fyrra. Þá var einkunnin 3,85. Einkunnin hefur nú lækkað tvö ár í röð. Líkt og áður er stofnunum skipt eftir stærð. Stærð vinnustaða er almennt talin mikilvægur áhrifaþáttur á líðan og viðhorf starfsfólks vegna þess að með aukinni stærð vinnustaða verður samhæfing ólíkra þátta í starfseminni flóknari. Einnig nýta stærri vinnustaðir alla jafna formlegri stjórnun og skipulag en minni vinnustaðir sem hefur margvísleg áhrif á samskipti og stjórn fólks á aðstæðum. Stofnanir með færri starfsmenn en 50 eru skilgreindar sem minni stofnanir en stofnanir með 50 eða fleiri starfsmenn eru skilgreindar sem stærri stofnanir. Af þáttunum átta, fékkst hæsta einkunn á þættinum „sjálfstæði í starfi“ (4,22) en lægsta einkunn fékkst á þættinum „launakjör“ (2,67).

Tafla 1: einkunn á átta þáttum fyrir allar stofnanir, stærri og minni.

Starfsmenn minni stofnana ánægðari

Minni stofnanir fengu hærri útkomu en stærri stofnanir á öllum þáttum. Líkt og fyrir ári munar mestu á sveigjanleika, vinnuskilyrðum og launakjörum milli stærri og minni stofnana, minni stofnunum í hag.

Í hópi minni stofnana fékk Sýslumaðurinn í Vík hæstu heildareinkunn, eða 4,79, en sú stofnun var í öðru sæti í fyrra. Í öðru sæti var Norðurlandsskógar, en sú stofnun hefur ekki fyrr verið með í könnuninni um Stofnun ársins, með einkunnina 4,70. Í þriðja sæti var svo Blindrabókasafn Íslands með 4,63 í heildareinkunn og sú stofnun hefur heldur ekki verið þátttakandi fyrr í könnuninni um Stofnun ársins.

Í hópi stærri stofnana fékk Sérstakur saksóknari hæstu einkunn og er sú stofnun einnig ný á lista yfir Stofnun ársins, með 4,40 í heildareinkunn. Í öðru sæti var Ríkisskattstjóri með einkunnina 4,21 og Landgræðsla ríkisins með 4,19 í heildareinkunn, en Landgræðslan var einnig í þriðja sæti í fyrra.

Samanburður á einkunnargjöf SFR 2011, 2010 og 2009

Heildareinkunn lækkar á milli ára annað árið í röð. Mest fellur ánægjan með launakjör, ímynd stofnunar og trúverðugleika stjórnenda. Hins vegar eykst ánægjan töluvert með sveigjanleika vinnunnar. En það gæti gefið vísbendingu um að stofnanir komi í auknum mæli til móts við starfsmenn varðandi sveigjanleika á tímum þegar svigrúm í launamálum er lítið.

Tafla 2: Samanburður á einkunnargjöf eftir árum

Niðurstöður á þáttunum átta

Enn dregur úr ánægju með laun

Ef einungis eru skoðaðir SFR félagar sýna helstu niðurstöður að enn dregur úr ánægju starfsmanna með laun. Af þáttunum átta, hækka tveir en sex lækka eins og sjá má á mynd 1.  Breytingar á þáttunum eru þó litlar ef frá er talin mikil lækkun á ánægju með launakjör. Ánægja með launakjör hefur nú lækkað tvö ár í röð og er einkunnin nú svipuð því sem hún var 2008. Mat á launakjörum hækkaði mikið 2009 í kjölfar kreppunnar, en þá myndaðist sérstakt ástand sem hafði mikil áhrif á mat SFR félaga þegar launalækkanir og uppsagnir riðu yfir almenna vinnumarkaðinn.

Mynd 1: Breytingar á heildarniðurstöðum frá síðustu mælingu 2010.

Næst mesta breytingin lýtur að sveigjanleika sem hækkar lítillega milli mælinga, þá hækkar mat á vinnuskilyrðum lítillega en ánægja og stolt lækkar. Einkunn annarra þátta lækkar lítillega eða stendur í stað. Það þýðir að sú hækkun sem mældist í könnuninni 2009 er smám saman að ganga til baka. 

Karlar ánægðari með laun, en konur með sveigjanleika

Lítill munur er á einkunnum karla og kvenna á þeim átta þáttum sem eru mældir. Einkum er munur á viðhorfum karla og kvenna til launa og sveigjanleika. Karlar eru ánægðari með laun en konur með sveigjanleika. Varðandi mun á viðhorfi karla og kvenna til sveigjanleika, skiptir mestu að karlar segja oftar að ætlast sé til að þeir vinni yfirvinnu en konur. Þar segja 24% karla „alltaf“ en aðeins 8% kvenna. Einnig segjast konur fá meira svigrúm til að útrétta í vinnutímanum en karlar og þær segjast eiga auðveldara með að samræma vinnu og fjölskyldulíf en karlar gera. Einnig segjast konur eiga auðveldara með taka sumarfrí þegar þeim hentar en karlar.

Lítill eða enginn munur er á svörum karla og kvenna hvað varðar starfsanda, launakjör og vinnuskilyrði og í heildina gefa karlar svipaða heildareinkunn og konur. Á heildina litið er því kynjamunur í svörum lítill.

Munur milli atvinnugreina

Á mynd 2 má sjá heildareinkunn eftir atvinnugreinum. Líkt og í fyrri könnunum mælast hærri einkunnir í atvinnugreininni „landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt“.

Mynd 2: Heildareinkunn eftir atvinnugrein.
     

Stjórnendur ánægðari

Skýrt mynstur í könnun SFR, líkt og í öðrum könnunum af svipuðum toga, er að starfsfólk sem er hærra í skipuriti gefur hærri einkunn en þeir sem neðar eru í skipuriti. „Hærri stjórnendur“ gefa hærri einkunn heldur en „millistjórnendur,“ sem aftur gefa hærri einkunn en „sérfræðingar og sérhæfðir starfsmenn“ og „almennir starfsmenn.“ Þetta mynstur er sýnt hér á mynd 3 og má sjá í könnunum almennt bæði hérlendis og erlendis.

Mynd 3: Heildareinkunn eftir stöðu innan stofnunar.

Trúverðugleiki st jórnenda

Einkunn fyrir trúverðugleika stjórnenda stendur nokkurn veginn í stað, fer úr 3,74 í 3,70. Matið er byggt á spurningum um stjórnendur almennt, næsta yfirmann og hversu vel vinnustaðnum er stjórnað. Mat á trúverðugleika tengist stöðu fólks í skipuritinu og „hærri stjórnendur“ meta trúverðugleika stjórnenda hærra en aðrir starfsmenn. Starfsfólk minni stofnana metur trúverðugleika hærra en starfsfólk stærri stofnanna. Mest er ánægja með stjórnendur í atvinnugreinaflokknum „landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt“ en minnst í flokknum „heilbrigðis- og félagsþjónusta“.

Starfsandi

Mat á starfsanda lækkar lítillega, eða úr 4,14 í 4,09. Matið er byggt á þremur spurningum sem lúta að samskiptum og starfsanda. Starfsmenn í minni stofnunum telja starfsandann betri en starfsmenn stærri stofnanna og þeir sem eru með mannaforráð telja starfandann lítillega betri en þeir sem ekki hafa mannaforráð.

Launakjör

Einkunn á launakjörum lækkar verulega eða úr 2,61 í 2,43. Matið er byggt á spurningum um ánægju með laun, sanngirni launa og samanburði á eigin launum og launum annarra á sambærilegum vinnustöðum. Ánægja með launakjör er mun meiri meðal þeirra sem hafa mannaforráð en annarra og hún er einnig meiri meðal minni stofnana en stærri stofnana. Mest er ánægja með laun í hópi stofnana í flokknum „landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt“ en minnst í „heilbrigðis- og félagsþjónustu“.

Vinnuskilyrði

Einkunn á vinnuskilyrðum hækkar lítillega (fer úr 3,77 í 3,82). Matið er byggt á sjö spurningum um ánægju með ýmsa þætti í umhverfinu, t.d. lýsingu, loftræstingu, tölvu- og tækjabúnað, svo fátt eitt sé nefnt Matið er jákvæðara eftir því sem viðkomandi er ofar í skipuriti. Einnig er meiri ánægja meðal starfsfólks í minni stofnunum en í stærri stofnunum. Mest er ánægja með vinnuskilyrði i flokknum „landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt“ en minnst í flokkunum „heilbrigðis- og félagsþjónusta“ og „löggæsla, dómstólar og fangelsi“.