Fréttir

Frændur okkar og frænkur í Færeyjum hafa staðið í ströngu undanfarnar vikur og mánuði og hafa mótmæli verkalýðsfélaga og almennings á götum úti í Þórshöfn m.a. verið í fréttum. Ástæðan er sú að í  október síðast liðnum tók þar við völdum hægri stjórn sem hefur m.a. lagt til breytingar á skatta- og lífeyrissjóðskerfinu. Anna Johannesen frá Starvsmannafélaginu í Þórshöfn var hér á ferð í síðast liðinni viku á fundi framkvæmdastjóra NSO og gaf sér tíma fyrir stutt spjall, en hún telur aðgerðir stjórnarinnar vera harða aðför gegn færeyska velferðarkerfinu. Síðustu daga hefur verið útlit fyrir langt og strangt verkfall Starvsmannafélagsins og fleiri félaga í Færeyjum, en í dag, 31. janúar bárust loks þær fréttir að Starvsmannafélagið muni skrifa undir samkomulag til eins árs. Ekki er enn ljóst hvað samningurinn felur í sér fyrir opinbera starfsmenn í Færeyjum.

Lækkun launa og einkavæðing kvóta

Hægri stjórnin sem nýlega tók við völdum í Færeyum er samsteypustjórn tveggja hægri flokka og eins lítils kristilegs flokks. Nýja stjórnin vill treysta  sambandið við Danmörku og hefur óskað eftir 20 prósenta hærri dönskum framlögum til færeysku þjóðarinnar. Stjórnin vill líka auka áherslur á kristin gildi að færeyskum sið, á kostnað mannréttinda minnihlutahópa og meðal annars er ætlunin að stöðva allar réttarumbætur til samkynhneigðra. Nýja færeyska ríkisstjórnin vill ennfremur einkavæða kvótakerfi í sjávarútvegi. Þessar áherslur stjórnarinnar hafa mætt mikilli andstöðu og undanfarnar vikur og mánuði hafa verið ítrekuð mótmæli gegn boðuðum aðgerðum nýrrar ríkisstjórnar, bæði á torgum Þórshafnar og í og við færeyska Lögþingið. Þar hafa m.a. félagar úr verkalýðshreyfingunni ásamt fleirum mótmælt áformum um sparnað sem ætlað er að rétta af skuldastöðu færeysku þjóðarinnar en bitnar afar illa á  almenningi. Aðgerðir nýju stjórnarinnar fela í sér rýrnun ellilífeyris, lækkun launa hjá hinu opinbera, en á sama tíma breytingar á skattkerfinu yfir í flatan skatt, en þær breytingar munu lækka skattbyrðar hátekjufólks á kostnað hinna.

Verkfalli afstýrt á elleftu stundu

Síðustu vikur hafa staðið yfir kjarasamningsviðræður og þegar Anna var hér stödd í síðustu viku á fundi framkvæmdastjóra NSO var allt útliti fyrir langt og strangt verkfall Starvsmannafélagsins og fleiri félaga í Færeyjum, enda hafa viðræðurnar verið litaðar af þessum áherslum stjórnarinnar þó nú sé útlit fyrir að verkfalli hafi verið aflýst eins og áður sagði. Í Starvsmannafélaginu eru alls 2100 meðlimir sem starfa ýmist hjá ríki, sveitarfélögum og hjá einkahlutafélögum. Fyrir lá krafa þeirra um 3,5% hækkun og samning til eins árs, en til samanburðar má geta þess að aðilar í einkageiranum fengu 2,6% launahækkun í október 2010. „Opinberir starfsmenn hafa hins vegar ekkert hækkað, og lítill skilningur er á þörfinni fyrir hækkun,“ segir Anna. 

Skattalækkanir til ríkra

Helstu ástæður stjórnvalda fyrir litlum sem engum hækkunum til handa opinberum starfsmönnum eru á grundvelli skattabreytinganna. Skattabreytingarnar fela í sér ákveðna búbót fyrir þá sem hærri laun hafa og því hefur stjórnin ekki viljað samþykkja prósentuhækkun fyrir alla. Skatturinn verður svokallaður flatur skattur sem á að mati stjórnarinnar að auka framleiðni og efnahag landsmanna. „En það gleymist að fyrir opinbera starfsmenn og reyndar fleiri þá er engin yfirvinna í boði, og hefur ekki verið lengi og það mun ekki breytast með þessari hugmyndafræði.“ Anna segir að skattabreytingarnar munu auka bilið milli ríkra og fátækra til muna. Tekjur ríkisins muni lækka um 265 milljónir danskra króna og fé í sameiginlegum sjóðum muni því  verða af afar skornum skammti, sem þýði í reynd lélegra velferðarkerfi. Þá eru einnig fyrirhugaðar breytingar á lífeyriskerfinu, á þann hátt að skattur greiðist á inngreiðslum lífeyris í stað útgreiðslu til þess að fá skattinn inn í ríkiskassann strax. Bilið sem eftir verður á síðan að bæta með hærri og meiri styrkjum frá danska ríkinu, enda er það stór hluti stefnu stjórnarinnar að treysta sambandið við Danmörk. „Þetta gengur hreinlega ekki upp, þeir  dönsku hafa engan áhuga á að styrkja Færeyjar,“ segir Anna „þessar aðgerðir munu ganga að velferðarkerfinu dauðu og auka bilið milli ríkra og fátækra. Flati skatturinn kemur þeim sem hafa hærri tekjur betur og fyrir þá sem eru með hæstu tekjurnar eru þessar breytingar þó nokkur búbót, en ekki hin. Og í hvorum hópnum heldur þú svo að opinberir starfsmenn séu?" spyr Anna.