Greinar

Grein eftir Ölmu Lísu Jóhannsdóttur sem birtist í janúarblaði Blaðs stéttarfélaganna.

Stefna stjórnvalda í mannauðsmálum birtist helst í lögum, reglum, kjarasamningum og aðgerðum þeirra hverju sinni. Fjármálaráðuneytið fer með málefni starfsmanna ríkisins en velferðarráðuneytið hefur umsjón með vinnumarkaðsmálum og hefur því mikil áhrif þar á. Hvert einstakt sveitarfélag fer með málefni starfsmanna sinna og mótar stefnu  sveitarfélagsins í þeim efnum. Hjá ríkinu fer slíkt starf fram innan stofnana. Markmið slíkrar stefnu er að tryggja að það sé sameiginlegur skilningur starfsmanna og stjórnenda á þeim viðfangsefnum sem stefnan tekur til. Gylfi Dal prófessor við Háskóla Íslands, hefur skilgreint mannauðsstjórnun sem „allar þær ákvarðanir sem teknar eru og snúa að sambandi milli starfsmanna og vinnuveitenda. Hún snýst um að laða að hæfustu einstaklingana, gefa þeim mann, tækifæri til að þróast í starfi og hjálpa þeim að viðhalda og auka þekkingu sína og hæfni“.[1]

Nýlega sendi Ríkisendurskoðun frá sér skýrslu um mannauðsmál ríkisins og gerir þar athugasemdir við fjölmörg atriði. Meðal annars er bend á að ríkið vanti heildstæða stefnu í mannauðsmálum og vettvang fyrir þau mál sem koma upp á vinnustöðum sem tengjast samskiptum. Í skýrslunni er lagt til að starfsmannaskrifstofa fjármálaráðuneytisins fái aukið hlutverk, og rými til að innleiða nútíma mannauðsstjórnun hjá ríkisstofnunum.

Rannsóknir hafa sýnt fram á sterk tengsl milli framleiðni, afkomu og starfsánægju á vinnustöðum og mannauðsstjórnunar. Einnig er hægt að tengja fjarvistir starfsmanna, starfsmannaveltu og áhuga fólks á að starfa á einstökum vinnustöðum við mannauðsstjórnun. Góð mannauðsstjórnun er því afar mikilvæg og hefur áhrif á árangur vinnustaða og þar með afkomu þeirra.

Á undanförnum árum hafa verið gerðar fjölmargar rannsóknir á starfsánægju. Vellíðan starfsmanna á vinnustað er m.a. háð því að ákveðnum sálfélagslegum þörfum sé mætt. Starfið þarf að vera krefjandi, breytilegt og viðkomandi starfsmaður þarf að upplifa að það hafi tilgang. Starfsmaður þarf að upplifa að hann hafi tækifæri til að þroskast og vaxa í starfi. Að hann fái stuðning frá samstarfsmönnum sínum og það ríki samkennd á vinnustaðnum. Möguleikar starfsmanns til að fá að taka ákvarðanir á sínu þekkingarsviði og að honum sé sýnd virðing eru einnig mikilvægir þættir í þessu samhengi.

Að líða vel í starfi fjallar ekki um að hafa það huggulegt í vinnunni

Möguleikar starfsmanns á að hafa áhrif á eigið vinnuumhverfi og aðstæður eru afar mikilvægir þegar kemur að starfsánægju. Samskipti starfsmanna og næsta yfirmanns skipta einnig miklu máli þegar vellíðan í starfi er skoðuð og upplifun starfsmanna af að vera hluti af heild. Þegar unnið er að því að auka starfsánægju á vinnustaðnum er nauðsynlegt að hafa nokkra þætti í huga:

• Að stuðla að því að samskipti milli manna séu byggð á trausti og virðingu og með það að markmiði að skilja hinn aðilann.

• Að reyna eftir fremsta megni að koma skilaboðum áleiðis þannig að þau verði ekki misskilin.

• Að færa haldgóð rök fyrir máli sínu, og vita að það er í lagi að vera ósammála.

• Að það sé ekki í lagi að sýna að maður sé ósammála með forakt, táknum, líkamstjáningu eða vanvirðingu.

• Það er almenn kurteisi að bjóða góðan dag og kveðja þegar maður fer og við tölum VIÐ hvort annað en ekki UM hvort annað.

• Hrós bætir alltaf starfsumhverfið og stuðlar að vellíðan

Samskipti eru flókið fyrirbæri og áhrifin af annars vegar góðum og hins vegar slæmum samskiptum leyna sér ekki. Rannsóknir sýna að góð samskipti á vinnustað skili sér í meiri starfsánægju og aukinni framleiðni og er því öllum í hag. Það er gaman að mæta í vinnuna á góðum vinnustað. Lykilinn að góðum samskiptum á vinnustað er að við tökum öll ábyrgð á samskiptum okkar við samstarfsmenn. Enginn einn getur tryggt að samskipti séu góð. Gott er að segja hug sinn ef maður er óánægður með eitthvað en það skiptir máli hvernig það er sagt. Við berum öll ábyrgð á starfsumhverfi okkar og því ættum við að hafa eftirfarandi þætti að leiðarljósi á hverjum degi bæði í leik og starfi.

Nokkrar hugmyndir um hvernig bæta má starfsumhverfi – fyrir okkur öll:

1. Láttu þig samstarfsmenn þína varða - allir hafa þörf fyrir að vera metnir að verðleikum

2. Sýndu traust – allir hafa eitthvað að gefa ef þeir fá að komast að

3. Ekki samþykkja einelti eða útilokun á vinnustað - stoppaðu slúður og umtal

4. Vertu sveigjanlegur – fagnaðu tilbreytingu og fjölbreytni

5. Hlustaðu – og sýndu vinnu annarra áhuga

6. Fagnaðu því að fólk sé opið – það er mikilvægt að tala saman

7. Stuðlaðu að öruggu og heilbrigðu starfsumhverfi

8. Taktu ábyrgð – það er mikilvægt  að vinna saman

9. Taktu vandamál alvarlega – finnið lausnir saman

10. Andleg líðan varðar okkur öll – talið saman

(Rådet for psykisk helse og arbeidsmiljø)

[1] Mannauðsmál ríkisins 2, stefna stjórnvalda og staða mannauðsmála ríkisins. Ríkisendurskoðun. September 2011, bls. 10